EN
TR
Genişlemiş Spekturumlu Βeta Laktamaz (GSBL) Sentezleyen Escherichia coli ve Halk Sağlığı Açısından Önemi
Öz
Enterobacteriaceae ailesinin üyesi olan Escherichia coli (E. coli), hem insan sağlığı hem de gıda güvenliği açısından önemli bir mikroorganizmadır. İnsan ve çiftlik hayvanlarının bağırsaklarında komensal olarak bulunan E. coli antimikrobiyal direncin izlenmesinde indikatör mikroorganizma olarak kullanılmaktadır. E. coli’nin gıdalarda bulunması fekal bulaşmanın önemli bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir. E. coli insanlarda enterit, üriner sistem enfeksiyonu, septisemi ve neonatal menenjit gibi farklı enfeksiyonlara neden olmaktadır. E. coli enfeksiyonların tedavisinde çeşitli antibiyotikler kullanılmaktadır. Bu enfeksiyonların tedavisinde β-laktam grubu antibiyotikler (penisilinler, sefalosporinler, karbapenemler ve monobaktamlar) yaygın olarak kullanılmaktadır. β-laktam antibiyotiklerin yaygın kullanımı β-laktam direncinin ortaya çıkmasına ve yayılmasına yol açmaktadır. Genişlemiş Spektrumlu β-laktamaz (GSBL) üretimi özellikle E. coli ve Klebsiella pneumoniae (K. pneumoniae) görülmektedir. GSBL’ler, hastane ortamlarından, insandan insana, hayvanlardan insanlara, kontamine gıda tüketimiyle veya fekal olarak kontamine su dâhil olmak üzere farklı yollarla bulaşabilmektedir. GSBL sentezleyen E. coli’ler çoğunlukla çoklu ilaç direncine sahiptirler ve bu da klinikte enfeksiyonların tedavisini zorlaştırmaktadır. Dolayısıyla, bu derlemede hayvansal kaynaklı gıdalarda GSBL üreten E. coli’nin varlığı, antimikrobiyal direnç durumu ve halk sağlığı üzerindeki potansiyel riskleri değerlendirildi. E. coli’deki β-laktam, florokinolon ve makrolid grubu antibiyotiklere karşı görülen yaygın direncin önlenebilmesi için antimikrobiyal kullanımını sınırlandırmaya yönelik çalışmalara devam edilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu antimikrobiyallere dirençli GSBL üreten E. coli’nin gıda zinciri boyunca insanlara yayılabilmesi riski nedeniyle gıda değeri olan hayvanlarda izlenmesi halk sağlığının korunması açısından dikkate değerdir. Tek sağlık yaklaşımı çerçevesinde GSBL üreten E. coli’nin insan, hayvan ve çevreyi de içine alan bütüncül bir yaklaşım olarak değerlendirilmelidir. Gıda zinciri boyunca GSBL üreten E. coli’lerin yayılma riski göz önüne alındığında hayvansal gıdaların izlenmesi halk sağlığının korunması yönünden kritik öneme sahiptir. Antimikrobiyal direnç ile mücadelede, veteriner ve beşeri hekimler başta olmak üzere multidisipliner yaklaşım ve kontrollü antibiyotik kullanımı büyük önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Ethical Statement
Gerek yoktur
Thanks
Bu derleme, 23-25 Mayıs 2024 tarihîlerinde düzenlenen Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Öğrencileri Kongresi’nde (CÜSKON’24) özet bildiri olarak sözlü sunulmuştur.
References
- Abushaheen, M. A., Fatani, A. J., Alosaimi, M., Mansy, W., George, M., Acharya, S., ... & Jhugroo, P. (2020). Antimicrobial resistance, mechanisms and its clinical significance. Disease-a-Month, 66(6), 100971. https://doi.org/10.1016/j.disamonth.2020.100971
- Ahad, A., Salman, M., Ikram, A., Ashraf, Z., Amir, A., Saeed, A., & Ahmad, A. (2020). Prevalence and molecular characterization of ESBL-producing Escherichia coli in wastewater samples from Pakistan. International Journal of Infectious Diseases, 101, 33. https://doi.org/10.1016/j.ijid.2020.09.119
- Alegría, Á., Arias-Temprano, M., Fernández-Natal, I., Rodríguez-Calleja, J. M., García-López, M. L., & Santos, J. A. (2020). Molecular diversity of ESBL-producing Escherichia coli from foods of animal origin and human patients. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(4), 1312. https://doi.org/10.3390/ijerph17041312
- Ambler, R. P. 1980. “The structure of β-lactamases”, Philosophical Transactions of the Royal Society of London B Biological Sciences, 289, 321–31.
- Bergšpica, I., Kaprou, G., Alexa, E. A., Prieto, M., & Alvarez-Ordóñez, A. (2020). Extended spectrum β-lactamase (ESBL) producing Escherichia coli in pigs and pork meat in the European Union. Antibiotics, 9(10), 678. https://doi.org/10.3390/antibiotics9100678
- Bonnet, R., Sampaio, J. L. M., Chanal, C., Sirot, D., De Champs, C., Viallard, J. L., & Sirot, J. (2000). A novel class A extended-spectrum β-lactamase (BES-1) in Serratia marcescens isolated in Brazil. Antimicrobial Agents and Chemotherapy, 44(11), 3061-3068. https://doi.org/10.1128/aac.44.11.3061-3068.2000
- Bush, K. (2018). Past and present perspectives on β-lactamases. Antimicrobial Agents and Chemotherapy, 62(10), e01076-18. https://doi.org/10.1128/AAC.01076-18
- Bush, K., & Bradford, P. A. (2020). Epidemiology of β-lactamase-producing pathogens. Clinical Microbiology Reviews, 33(2), 10-1128. https://doi.org/10.1128/CMR.00047-19
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Veterinary Food Hygiene and Technology
Journal Section
Review
Publication Date
December 29, 2025
Submission Date
May 12, 2025
Acceptance Date
July 18, 2025
Published in Issue
Year 2025 Volume: 7 Number: 2